Kentsel Mekân Üretim Sürecinde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü: Diyarbakır Örneği

Rojat Aksoy Işık

Abstract


Metropol kent, toplumsallığın içinde bulunduğu birçok pratiklerden oluşmaktadır. Mekânsal üretimler, çoğullukların bir araya gelmesiyle oluşmaktadırlar. Bu bağlamda bakıldığında birçok pratik gibi sermaye de kentte yerini bulmaya ve kazanmaya başlamaktadır. Kent kavramının daha çok önem kazanmasına neden olan küreselleşme süreciyle beraber birçok kent benzer sermaye ile benzer mekânsal üretimler etrafında biçimlenmeye başlamıştır. Mekân üretimi, küresel sermayenin kendine yer edindiği alanlardan biridir. Bu bağlamda mekân üretimi pratikleri arasında yapılaşma önemli yer tutmaktadır.

Kentlerde yapılaşma sürecini doğrudan veya dolaylı olarak birçok aktör etkilemektedir. Bu yapılaşmaya doğrudan etki eden aktörler, kar gözeten ya da kar gözetmeyen gruplardan oluşmaktadır. Kentsel mekân üretiminde doğrudan etkili olan bu aktörler, ayrı veya aynı dönemlerde kentte fiziksel birtakım değişimlere neden olmaktadırlar. Bu fiziksel değişimler, kentin gelişimine olumlu ya da olumsuz etki etmekte ve bu süreç içerisinde sürekli kendini yinelemektedir/yenilemektedir.

Kentsel mekân üretim sürecine doğrudan ve dolaylı etki eden aktörler arasında yerel ve merkezi yönetimler, yap-sat firmaları, özel şirketler ve Sivil Toplum Kuruluşları (STK) yer almaktadır.

Bu çalışma kapsamına, günümüzde Türkiye’de metropol kentler arasında sayılabilecek Diyarbakır’da kentsel mekân üretim sürecinde genellikle dolaylı rol oynayan aktörler arasından STK’lar alınmıştır. STK’ların nasıl bir rol oynadığı ve kentte etkilerinin ne olduğunu saptamak çalışmanın esas sorularının başında gelmektedir. STK’ların mekân üretim sürecinde kendilerini ne olarak gördüğü ve diğer aktörlerle (Yerel Yönetimler, Merkezi Yönetim Kurumları, Özel Şirketler- Yap-sat Firmaları vb.) ne kadar ilişki içinde olduklarını da sorgulamak çalışmanın amaçlarındandır.

Çalışmada yöntem olarak, STK’ların kentsel mekân üretiminde sorumluluklarını ve görevlerini anlamak için yüz yüze görüşme tekniğinden faydalanılmıştır. STK’ların diğer aktörlerle etkileşim ağı da kentte yapılan bazı kentsel mekân üretim örnekleri ile ortaya konulmuştur.

Kentsel mekân üretiminde özellikle makro ölçekli projelerde tüm aktörlerin görüş olarak katkı sağladığı ancak nihai kararın uygulayıcı aktör tarafından verildiği bir süreç işletilmektedir. Çalışmanın sonucu olarak; STK’ların fiili olarak projelerde aktif rol alma isteğine karşın bu sürece daha çok fikir olarak dahil edildikleri ortaya çıkmıştır.


Keywords


Kentsel Mekân, Diyarbakır, Kentsel Aktörler, Güncel Mimari, Sivil Toplum Kuruluşları.

Full Text:

PDF (Türkçe)

References


Aksoy, R. (2016). Diyarbakır'da Kentsel Mekân Üretim Sürecinde Rol Oynayan Aktörler. Danışman: Prof. Dr. A.Uğur Tanyeli, Mardin Artuklu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Basılmamış doktora tezi, Mardin.

Aksoy, R. (2016). Kentsel Değişim Ve Lüks Konutlar: Diyarbakır Örneği. Arredamento Mimarlık Tasarım Kültürü Dergisi 2016/11: 112-117.

Çiçek, C. (2008). Katılımcı Kent Yönetimi Yerelliği Yeniden Keşfetmek Diyarbakır Örneği,Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Şehir Ve Bölge Planlama Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.

Diyarbakır Mimarlık Ve Kent Sempozyumu 2011, Bildiriler Kitabı, TMMOB Mimarlar Odası Diyarbakır Şubesi Yayınları, Yapım: Mimarlık Vakfı İktisadi İşletmesi, İstanbul, 2012.

Gürkaş. E. (2010) “Yer” Üzerine Bir Okuma Denemesi: Samatya’da “Yer-Kurma” Pratikleri, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Kümbetoğlu, B. (2008). Sosyolojide Ve Antropolojide Niteliksel Yöntem Ve Araştırma, Bağlam Yayınları, İstanbul.

Keleş, R. (1994). Kent ve Çevre Haklarının Korunması Üzerine Gözlemler, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi. 49-3, 275-281.

Parla, C.(2005). Diyarbakır Surları ve Kent Tarihi, ODTÜ MFD 2005/1 (22:1 ) 57-84 )

Tanyeli, U. (2012). "Mimarlık Gündelik Yaşamla İlişkisini Nasıl Keser?", Dosya 27, Ankara Mimarlar Odası yayınları, Ankara, 2012, sf: 41-45.

Tanyeli, U. (2007). Mimarlığın Aktörleri Türkiye 1900-2000. Garanti Galeri Yayınları, İstanbul,

Tanyeli, U. (2013). Rüya, İnşa, İtiraz: Mimari Eleştiri Metinleri . (2.Basım), Boyut Yayıncılık, İstanbul.

https://tr.wikipedia.org/wiki/Diyarbak%C4%B1r%27%C4%B1n_il%C3%A7eleri


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2021 International Journal of New Paradigm